Er is een woord dat op zowat elke yogamok, elk wandtapijt en elke webshop staat, en dat tegelijk het minst wordt uitgelegd van allemaal: namaste. Aan het einde van de les zeggen we het, handen tegen elkaar, ogen dicht, en niemand vraagt hardop wat het nou eigenlijk betekent. We doen het gewoon, omdat het erbij hoort. En dat is jammer, want het is een prachtig klein woordje.

Namaste komt uit het Sanskriet, de oude taal waarin veel yogabegrippen zijn opgeschreven. Het bestaat uit twee delen. Namah betekent buiging of eerbetoon. Te betekent naar jou. Zet je die twee achter elkaar, dan krijg je zoiets als een buiging naar jou. Een groet van respect, geen afscheid. Je zegt eigenlijk: ik erken jou, ik buig even voor wie jij bent.

Namaste is een groet, geen afscheid

De meeste verwarring zit precies daar. Omdat we het aan het einde van de les zeggen, denken veel mensen dat namaste zoiets is als dag of tot volgende week. Een nette manier om af te sluiten. Maar het is geen afscheidswoord. Het is een groet, en een groet kun je net zo goed aan het begin geven. Dat het bij ons meestal aan het slot klinkt, is gewoon gewoonte geworden, geen regel.

En dat gebaar met je handen heeft een eigen naam

Dan het tweede misverstand, en dit is mijn favoriet. Bijna iedereen noemt die handen tegen elkaar bij het hart de namaste. Alsof het woord en het gebaar hetzelfde zijn. Dat zijn ze niet. Het gebaar heeft een eigen naam: Anjali Mudra. Anjali betekent zoiets als offergave of groet, en mudra betekent gebaar of handhouding. Samen dus het groetgebaar, de handpalmen tegen elkaar ter hoogte van je hart.

Het grappige gevolg: je kunt namaste zeggen zonder je handen te vouwen. En je kunt je handen vouwen zonder een woord te zeggen. Ze horen vaak bij elkaar, maar het zijn twee losse dingen. Voor het gebaar in de yogatraditie leun ik op B.K.S. Iyengar, die in zijn boek Light on Yoga beschrijft hoe die gevouwen handen bij het hart gebruikt worden. Het woord is het woord, en het gebaar is het gebaar.

Ik vergelijk het weleens met een groet en een handdruk. De een is wat je zegt, de ander is wat je doet. Ze gaan vaak samen, maar het zijn niet dezelfde dingen. En als je ze door elkaar haalt, lijkt het een beetje alsof je een taal spreekt die je nog aan het lenen bent. Wat helemaal niet erg is, zolang je weet dat je hem leent.

Maar het licht in mij groet het licht in jou dan?

Die uitleg ken je vast. Het licht in mij groet het licht in jou. Prachtig gezegd, en ik snap heel goed waarom het zo populair is. Alleen is het niet de letterlijke vertaling. Het is een mooie interpretatie die iemand er ooit bij heeft bedacht, en die is blijven plakken. De kale vertaling blijft gewoon een buiging naar jou. Dat de een wat poëtischer klinkt dan de ander, mag. Zolang je het verschil kent tussen wat er staat en wat wij er graag van maken.

En dat is precies de leuke knoop van dit woordje. Het lijkt simpel, het staat overal, en toch zit er meer onder dan de meeste mensen doorhebben.

Waarom het fijn is om te weten wat je zegt

Ik ben er niet op tegen om iets te zeggen omdat het erbij hoort. Maar het is fijner om te weten wat er uit je mond komt. Als jij aan het einde van je les namaste zegt en je handen vouwt, dan doe je twee dingen tegelijk. Je groet met een woord, en je groet met een gebaar. Je buigt even voor de ander, en voor jezelf. Dat is heel wat anders dan een geluidje nadoen omdat de juf het ook doet.

Zo wordt een cliché weer een klein gebaar met inhoud. En de volgende keer dat je die mok in je kast ziet staan, weet je in elk geval waar je het over hebt.

Neem mee wat resoneert. Laat los wat schuurt. En blijf vooral ademen.

Sandy