Laatst had ik een verschil van mening met een van mijn studenten. Volgens deze student hoort het niet bij yoga dat je er geld voor vraagt. Nou is deze student niet de enige die er zo over denkt. In de yogawereld hoor je deze mening best vaak. Dit berust echter op een groot misverstand, zeker als je de yogafilosofie erop naslaat. Want daarin staat vrij helder beschreven dat het juist draait om wederkerigheid: je krijgt iets, en je geeft er iets voor terug.

Het is 2026

Noem me gerust een beetje een rebelse yogadocentenopleider, maar ik leef wel in 2026. En in 2026 betaalt een yogadocent gewoon huur voor de ruimte waar ze lesgeeft, gas en licht, verzekeringen, een boekingssysteem, een website, en ga zo maar door.

Ik ga namelijk altijd uit van het principe dat alleen de zon voor niets opgaat.

Ook vroeger was yoga nooit voor niks

Het romantische beeld is dat yoga vroeger gratis van leraar op leerling ging en dat geld ervoor betalen er pas later in zou zijn geslopen. Maar in de oude yogatraditie ging je nooit met lege handen naar een leraar. Vaak trok je bij hem in en hielp je jarenlang mee in zijn huishouden. In een van de oude Indiase geschriften, de Chandogya Upanishad, krijgt een leerling eerst 400 magere koeien van zijn leraar mee om te hoeden, en hij komt pas terug als het er 1000 zijn geworden. En voor je yogastudie gaf je je leraar (guru) dan ook nog een bedankgift. Dat kon eten zijn, onderdak, spullen of een dienst, als er maar iets tegenover stond.

Het enige wat er sindsdien is veranderd, is dat geld nu ons betaalmiddel is. Dat vind ik eerlijk gezegd een stuk praktischer, want ik zou echt niet weten waar ik 1000 koeien moest laten.

Een eerlijk inkomen staat óók op het lijstje

In de Indiase filosofie waar yoga uit voortkomt, zijn er bovendien vier doelen in het leven benoemd, en een eerlijk inkomen vergaren (artha) is daar eentje van. Dat staat dus netjes naast liefde (kama), een goed leven (dharma) en innerlijke vrijheid (moksha), en niet als iets waar je je voor zou moeten schamen.

Yoga is ook nooit alleen bedoeld geweest voor de kluizenaar in zijn grot.

De meeste yogadocenten zijn mensen met een huis, en dus met huur, boodschappen en een energierekening. Probeer bij de supermarkt maar eens af te rekenen met een heerlijke eindontspanning. Ik denk dat het meisje achter de kassa dan heel stellig zegt: "Pinnen of contant, mevrouw!"

Natuurlijk geven veel docenten wel eens iets weg, bijvoorbeeld een gratis les aan mensen die het financieel moeilijk hebben. Dat vind ik prachtig, maar dat betekent niet dat al hun werk dan ook gratis moet zijn. In yoga oefenen we ook vriendelijkheid (maitri), en wat mij betreft hoort vriendelijk zijn voor jezelf daar net zo goed bij. Een docent die zichzelf uitput om alles maar gratis te geven, schaadt zichzelf, en ook geweldloosheid (ahimsa) geldt voor jezelf.

Gratis van een ander, maar niet van jezelf

In diezelfde week kwam ik een soortgelijke situatie tegen. Een jonge, enthousiaste onderneemster had zelf tot in den treure gezocht naar een yogaopleiding, maar ze kon al die opleidingen niet goed met elkaar vergelijken. Dus heeft ze het idee opgevat om zelf een platform te bouwen waarop alle opleidingen zich kunnen presenteren. Iedere opleiding vult daar dezelfde dingen in, van tarieven en duur tot yogastijlen en erkenningen.

Handig voor iedereen die een opleiding zoekt, en eerlijk gezegd ook voor ons.

Toch reageerde een collega-opleider met de woorden: "Nou, daar ga ik niet voor betalen, hoor." Ik dacht: Serieus? Waarom niet? Je spint er toch zelf ook garen bij? Mensen vinden jouw opleiding daar ook door. Zo'n platform bouw je tenslotte niet even als hobby op een zondagmiddag. Er moet een website komen, een database, het moet ergens gehost worden, en je steekt er ook nog eens heel veel tijd in.

In de yogawereld moet alles van een ander het liefst gratis.

Maar bied je een yogadocent een hoger tarief aan, dan heb ik er nog nooit eentje horen zeggen: "Nee hoor, laat maar zitten, dat verstoort mijn innerlijke rust. Doe mij maar wat minder, dan blijft mijn energie zuiver."

Waarom zou dat dan niet gelden voor de tijd van een ander?

Klop die oude yogamat eens even uit

Dus nee, geld vragen voor yoga maakt yoga niet minder yoga.

Als je een docent betaalt, dan betaal je voor haar tijd, haar energie en alle jaren én investeringen die ze erin heeft gestoken om het vak te leren, zodat jij veilig en professioneel begeleid kunt worden.

Dat beeld van de arme yogi die leeft van lucht en goede bedoelingen is net een oude yogamat die al jaren opgerold in de hoek staat. Die mag de yogawereld weleens flink uitkloppen, en je zult zien hoeveel stof daaruit komt.

En wil je me toch liever op de ouderwetse manier betalen, dan hoor ik het wel.

Maar dan wel 1000 koeien, hè!

Relax, lach & blijf vooral genieten, Sandy